กิจการค่าย

ค่ายหลวงบ้านไร่

ค่ายลูกเสือระดับชาติ ประจำภาคกลาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ประวัติค่ายหลวง

ตามพจนานุกรม ค่าย หมายความว่า “ที่พักกองทัพ” ถ้าเติมคำว่า “หลวง” เข้าไปย่อมจะหมายความว่า ที่พักกองทัพ ของพระเจ้าแผ่นดิน

พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงใช้คำนี้ ดังนี้

พระราชวังสนามจันทร์ ที่จังหวัดนครปฐม เป็น พระราชวัง แต่จะมีการซ้อมรบเสือป่าเมื่อใด ก็ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เปลี่ยนสภาพเป็นค่ายหลวง ผู้ที่เคยเป็น ข้าราชการทั้งหลาย ณ ที่นั้น เปลี่ยนสภาพของตนเข้าประจำการในกรมกองเสือป่าที่ตนสังกัดอยู่พระราชวังสนามจันทร์ เปลี่ยนเป็น “ค่ายหลวงพระราชวังสนามจันทร์” ครั้งแรกเมื่อวันที่ 17 มกราคม 2454 เป็นค่ายหลวงแห่งแรก

เมื่อทรงพระกรุณาโปรดเกล้า ฯ ให้ขยายบริเวณซ้อมรบเสือป่าออกไปทางจังหวัดราชบุรี ค่ายหลวงบ้านโป่ง จึงเกิดขึ้นเป็นค่ายหลวงแห่งที่ 2 เสด็จพระราชดำเนินไปประทับเป็นครั้งแรก เมื่อวันที่ 3 กุมภาพันธ์ 2456 เมื่อกลับจากเดินทางไกลไปดอนเจดีย์

เมื่อเสด็จพระราชดำเนินจากการเดินทางไกลไปทับตะโกใน พ.ศ. 2457 ขากลับ

เสด็จพระราชดำเนินข้ามแม่น้ำแม่กลองมายังคลองตาคตแต่ค่ายหลวงคงจะยังไม่ได้สร้าง จึงเสด็จพระราชดำเนินไปประทับแรมที่อื่น การสร้างค่ายหลวงคลองตาคต คงจะเสร็จ ในปีต่อมา และเป็นค่ายหลวงแห่งที่ 3

มีหลักฐานปรากฎว่า เมื่อการซ้อมรบเสือป่า พ.ศ. 2460 ได้เสร็จลงแล้ว พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวได้เข้าประทับที่ค่ายหลวงโพธาราม ซึ่งเป็นค่ายหลวงแห่งที่ 4

เมื่อ พ.ศ. 2461 พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็จพระราชดำเนินไปยังตำบลชายทะเลของจังหวัดเพชรบุรี และทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เรียกบริเวณพระตำหนักชายทะเลนั้นว่า “ค่ายหลวงหาดเจ้าสำราญ” ตั้งแต่วันที่ 7 พฤษภาคม 2461 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯให้เรียกว่าค่ายเพราะอาคารสถานที่ตลอดจนวัสดุก่อสร้าง เหมือนกับค่ายหลวงบ้านไร่ คลองตาคต โพธาราม ค่ายหลวงแห่งนี้จึงเป็นค่ายหลวงแห่งที่ 5 กรมพลศึกษา ตกลงจะจัดบริเวณพระบรมราชานุสาวรีย์ พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ที่ตำบลบ้านไร่ (ชื่อตำบลเดิม) อำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรี ให้เป็นค่ายลูกเสือ โดยใช้นามว่า “ค่ายหลวงบ้านไร่” ค่ายหลวงบ้านไร่ จึงเป็นค่ายหลวงแห่งที่ 6

พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงเสด็จพระราชดำเนินไปในท้องที่ชนบท เพื่อซ้อมรบเสือป่า ได้ประทับแรมในเต็นท์ ตามที่ฯพณฯ ม.ล. ปิ่น มาลากุล ได้ค้นคว้าหาหลักฐาน ดังต่อไปนี้

ที่ตำบลหนองหญ้าปล้อง 28 มกราคม 2456 
ที่ตำบลดงมะม่วง 13 กุมภาพันธ์ 2457 
ที่ตำบลดอกก้างปลา ( 2 คืน) 2-3 มีนาคม 2461 
ที่ตำบลบ้านไร่ (2 คืน) 14 - 15 กุมภาพันธ์ 2462 
ที่ตำบลบ้านค้างแตง 17 กุมภาพันธ์ 2462 
ที่ตำบลบ้านไร่ 16 กุมภาพันธ์ 2463 
ที่ตำบลบ้านไร่ 18 กุมภาพันธ์ 2464 
ที่ตำบลบ้านไร่ 19 กุมภาพันธ์ 2564 
ที่ตำบลบ้านไร่ 23 กุมภาพันธ์ 2566 
ที่ตำบลบ้านไร่ 23 กุมภาพันธ์ 2467 
ที่ตำบลบ้านไร่ 27 กุมภาพันธ์ 2467 
ที่ตำบลบ้านไร่ 28 กุมภาพันธ์ 2467

ความเป็นมาของการสร้างค่ายหลวงบ้านไร่

ค่ายหลวงบ้านไร่ ตั้งอยู่ที่ตำบลคลองตาคต อำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรี นับเป็นค่ายลูกเสือแห่งชาติแห่งที่ 2 ของคณะลูกเสือแห่งชาติ เดิมทีค่ายหลวงบ้านไร่แห่งนี้มีเนื้อที่เพียง 5 ไร่เศษ และเป็นที่ของวัดร้างชื่อวัดส้มเกลี้ยง และได้มีผู้บริจาคซื้อที่ดินเพิ่มเติมให้อีกปัจจุบันมีเนื้อที่ 82 ไร่ 3 งาน 4 ตารางวา

การกำเนิดของค่ายหลวงบ้านไร่นี้เกิดจากการดำริของ ฯพณฯ ม.ล. ปิ่น มาลากุล ที่บอกกับ ฯพณฯ อภัย จันทวิมล และคณะ ในวันครบรอบ วันเกิด 7 รอบ ปีนี้ (2530) ว่า “อาจจะได้รับพระบรมราชานุสาวรีย์ พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงเครื่องเสือป่า”เพราะยังระลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณของพระองค์อยู่ในฐานะที่เคยเป็นนักเรียนเสือป่ารับใช้ใกล้ชิด กับพระองค์ท่าน เมื่อคราวที่พระองค์ท่านเสด็จทอดพระเนตรการซ้อมรบของเสือป่า ณ บริเวณทุ่งซ้อมรบ บ้านไร่ ตำบลคลองตาคต อำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรี ฯพณฯ อภัย จันทวิมล จึงได้ดำเนินการจัดตั้งกรรมการฝ่ายต่าง ๆ ขึ้นเพื่อดำเนินการเกี่ยวกับเรื่องนี้ และได้ทำพิธีวางศิลาฤกษ์ โดย ฯพณฯ ปิ่น มาลากุล เมื่อวันที่ 6 พฤษภาคม 2530 เวลา 10.29 น. การก่อสร้างครั้งนี้ได้รับความร่วมมือเป็นอย่างดีจากชาวบ้าน คหบดีในละแวกนั้น ตลอดจนคณะกรรมการบริหารกเสือแห่งชาติ และ กรมพลศึกษาได้ช่วยกันดำเนินการและควบคุมการก่อสร้างให้เสร็จเรียบร้อย จนได้พระบรมราชานุสาวรีย์ อาคารที่ประทับ สำหรับพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว (อาคารสวัสดีบ้านไร่) ที่จะเสด็จมาเป็นองค์ประธานในพิธีเปิด

วันที่ 18 สิงหาคม 2531 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช ได้เสด็จมาเป็นองค์ประธาน ทรงเปิดพระบรมราชานุสาวรีย์พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว และ ค่ายหลวงบ้านไร่

ค่ายหลวงบ้านไร่ ได้เปิดใช้มาตั้งแต่บัดนั้น มีลูกเสือ เนตรนารี ยุวกาชาด จากโรงเรียนต่างๆ ทั้งในจังหวัดราชบุรี จังหวัดใกล้เคียง และจากกรุงเทพมหานคร ไปขอใช้เป็นประจำ

ในวันที่ 1 มกราคม 2532 เป็นวันคล้ายวันพระราชสมภพ ครบ 9 รอบ ของพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ฯพณฯ ม.ล. ปิ่น มาลากุล และคณะพร้อมกับชาวบ้านในละแวกนั้นได้ทำบุญเลี้ยงพระจำนวน 108 รูป เพื่อถวายเป็นพระราชกุศลแด่องค์พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว และได้ทำพิธีวางศิลาฤกษ์เพื่อสร้างอาคารโรงเรียนอนุบาล และสโมสรเสือป่า

ในวันที่ 7 พฤษภาคม 2535 สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาสยามบรมราชกุมารี ได้เสด็จเปิดอาคารไชโย สโมสรเสือป่าน้อมเกล้าสุภัทรา อนามัยของเราและอาคารโรงเรียนธรรมาธิปไตยในวันที่ 26 - 28 สิงหาคม 2535 พระเจ้าหลานเธอพระองค์เจ้าพัชรกิติยาภา ประทับแรมค่ายหลวงบ้านไร่ เพื่อฝึกวิชายุวกาชาด

สถานที่ติดต่อ – ค่ายหลวงบ้านไร่ ดำบลคลองตาคต อำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรี 
โทร. 0-3223-2828